maandag 2 augustus 2021

Minimale Toetsing LVS


Steeds vaker lees ik van scholen
dat ze streven naar
een minimale toetsing
in het kader van het LVS. 

De reden is bijna altijd dat ze 
'al dat getoets' een beetje te veel
van het goede vinden. 

Hieronder geef ik aan op welke
wijze 
de toetslast teruggebracht
kan worden tot het minimum
.

De wet- en regelgeving van 2014 (Wet Eindtoetsing PO en Toetsbesluit PO) biedt scholen naast de verplichting tot het hanteren van een leerling- en onderwijsvolgsysteem anderzijds veel ruimte voor de invulling daarvan. 

Het eerste schema hieronder kan worden gezien als een sobere standaard aanpak. In groep 1 en 2 vind ik het toepassen van landelijk genormeerde toetsen onwenselijk vanwege de vele bezwaren die eraan kleven.
Ik zou me daarom beperken tot het (gestructureerd) observeren en registreren van in het bijzonder de functieontwikkeling. In groep 3 t/m 8 vind ik eens per jaar toetsen met landelijk genormeerde, methodeonafhankelijke toetsen voldoende, omdat de methodegebonden toetsen en de observaties van de leerkracht er immers al voor zorgen dat de voortgang in de leerstof wordt bewaakt.

De landelijk genormeerde, methodeonafhankelijk toetsen zijn er namelijk voor om het niveau (de kwaliteit ten opzichte van de landelijke norm) te bewaken: 'Lopen we een beetje in de pas met onze manier van werken?' Verder zijn ze handig om voor de leerling het ontwikkelingsperspectief te bewaken. In de groepen 4 en 5 zou ik wel twee maal het technisch lezen en hoofdrekenen toetsen, omdat die ontwikkeling daar veel sneller gaat. In groep 8 zou ik de toetsen in de eerste helft van het schooljaar afnemen, vanwege het vroegtijdig kunnen opmaken van een schooladvies en vanwege de eindtoets die in april wordt afgenomen. Om na te gaan of eruit gekomen is wat erin zit, kan in groep 6 of in groep 7/8 een klassikale intelligentietest worden afgenomen, waarmee tevens een (pré)advies VO kan worden geformuleerd. Aanvullend zou in groep 6/7/8 nog een test kunnen worden afgenomen, die iets zegt over de leermotivatie, het doorzettingsvermogen en het zelfvertrouwen. Hieronder het voorbeeld van een afnameschema, waarbij gekozen is voor een eenmalige afname per onderdeel per leerjaar.


Afnameschema leerling- en onderwijsvolgsysteem

Groephet hele jaarseptember t/m januari*februari t/m juni*
1observeren FO
2observeren FO
3toetsen TL, HR, RW, SP
4toetsen TL en HRtoetsen TL, HR, BL, RW, SP
5toetsen TL en HRtoetsen TL, HR, BL, RW, SP
6toetsen TL, HR, BL, RW, SP
7toetsen TL, HR, BL, RW, SP
8toetsen TL, HR, BL, RW, SPeindtoets


FO = functieontwikkeling, TL = technisch lezen, HR = hoofdrekenen, BL = begrijpend lezen, RW = rekenen/wiskunde, SP = spellen

*) De afname van de toetsen kan worden gespreid over de beschikbare onderwijsmaanden, zodat de toetslast zo draaglijk mogelijk is: maximaal één toets per onderwijsmaand. Andere verdelingen over het jaar zijn mogelijk (bijvoorbeeld eens in de twee maanden een toets).


Voor scholen die minimaal willen toetsen kan onderstaand afnameschema volstaan.
Het voldoet aan de wensen van de onderwijsinspectie en is het absolute minimum.


Minimaal afnameschema leerling- en onderwijsvolgsysteem

Groephet hele jaarokt., nov., dec.*maart, april, mei*
1observeren FO
2observeren FO
3toetsen RW, SP
4toetsen BL, RW, SP
5toetsen BL, RW, SP
6toetsen BL, RW, SP
7toetsen BL, RW, SP
8toetsen BL, RW, SPeindtoets

FO = functieontwikkeling, BL = begrijpend lezen, RW = rekenen/wiskunde, SP = spellen

*) De afname van de toetsen kan worden gespreid over de beschikbare onderwijsmaanden, zodat de toetslast zo minimaal mogelijk is: maximaal één toets per onderwijsmaand. Andere verdelingen over het jaar zijn mogelijk (bijvoorbeeld eens in de drie maanden een toets).


Voor alle genoemde functies zijn instrumenten beschikbaar in het Boom LVS, dat in zijn opzet aansluit bij de wens van sommige scholen om minimaal te toetsen. Het pakket kent namelijke een 'Kern' waarbij alleen Begrijpend Lezen, Rekenen/Wiskunde en Spellen worden getoetst. Bovendien is de normering continu, waardoor de school zelf kan bepalen wanneer (in welke onderwijsmaand) zij welke toets wil afnemen.
Een en ander kan de toetslast tot een minimum beperken.

donderdag 13 mei 2021

Ouders starten nieuwe school. Welk LVS kozen zij?

Voor de makers van een LVS is het mooi om te zien dat hun systeem is gekozen voor een nieuw te starten school. Het team kan bij zo'n frisse start namelijk in alle vrijheid een keuze maken.

Dat dan uiteindelijk jouw LVS het beste bij de nieuwe school blijkt te passen, doet je goed: de opzet en de middelen spreken blijkbaar aan. 

In dit voorbeeld (de gegevens van de school zijn bij mij bekend) betreft het ons Boom LVS. Hieronder een gedeelte uit de Schoolgids (concept) van de nieuwe school. Daarin valt goed te lezen welke eigenschappen van het LVS de doorslag hebben gegeven.




zondag 14 juli 2019

Alles over Didactische LeeftijdsEquivalenten (DLE's)




'Alles' is natuurlijk te veel gezegd, maar wanneer u hieronder op de door mij verzamelde artikelen klikt,  zult u zien dat er op veel vragen een antwoord is te vinden ...


8   AVI of DLE?


13 DLE-LVS



dinsdag 12 maart 2019

Overstappen naar Boom LVS. Waarom doen wij dit?


Zelden werd in de nieuwsbrief van een school zo grondig uit de doeken gedaan waarom men overstapt naar het Boom LVS.   
Hieronder de hele tekst. 
Naam en adres van de school zijn bij mij bekend.

De afgelopen weken zijn onze kinderen weer onderworpen aan landelijke toetsen. Voor Technisch Lezen en Rekenen hanteren wij de Cito toets en voor Begrijpend Lezen en Spelling zijn wij overgestapt op de Boom toetsen. Vorig jaar hebben we de Begrijpend Leestoetsen ingevoerd en dit jaar zijn we overgestapt op de Boom Spellingtoets.

Waarom doen wij dit?
In de eerste plaats vanuit de jarenlange onvrede over de positie van het Cito instituut en de invloed van Cito op het curriculum van de scholen. Cito heeft jarenlang het alleenrecht gehad op het gebied van de landelijke toetsen. Ondanks kritiek op de toetsen van het leerlingvolgsysteem (LVS) waar u de mooie grafiekjes van kent, heeft Cito zich niet echt ingezet om inhoudelijke verbeteringen aan te brengen. Ondanks wetenschappelijk onderzoek, dat kinderen niet met een fout woordbeeld geconfronteerd moeten worden, bleef de spellingtoets in multiple choice vorm lange tijd gehandhaafd met de juiste spelvorm tussen drie foute spelvormen. Ook de plaatjes bij de toetsitems waren over het algemeen knullig en niet eenduidig te noemen; bij de toets begrijpend lezen zijn kinderen meer bezig met het zoeken naar de zinnen in ellenlange teksten en het omslaan van bladzijden dan met het leesbegrip.

Cito bracht wel regelmatig na een aantal jaren een vernieuwde versie op de markt, maar deze brachten meer verandering op het gebied van de statistische verwerking dan op het gebied van inhoud. Ondanks het feit dat het zeer moeilijk was om tegen de hegemonie van het machtige Cito instituut in te gaan, dat al lang geen overheidsinstituut meer is, waren er toch een aantal partijen die de uitdaging durfden aangaan. Op dit moment zijn er een aantal leerlingvolgsystemen op de markt die alle zijn goedgekeurd (Cotan gecertificeerd).

Binnen onze overkoepelende onderwijsorganisatie is ongeveer 5 jaar geleden een aantal scholen gaan onderzoeken waarin de Boom toetsen verschilden van de Cito toetsen en hebben op basis van hun bevindingen ervoor gekozen om voor een aantal vakken of alle vakken de Cito toets in te ruilen voor de Boom variant.

Kenmerken van het Boom LVS
  1. De Boom toets zit niet vast aan bepaalde toetsmomenten, maar is continu genormeerd.
  2. De Boom toets hoeft maar een keer per jaar afgenomen te worden, maar kan desgewenst vaker worden afgenomen, omdat de leeftijd van de leerling ‘meeloopt’ met de normering.
  3. Toetsen afnemen kost weinig tijd. De meeste toetsen zijn af te nemen binnen een lesuur.
  4. Het Boom leerlingvolgsysteem is een sterk instrument om de prestaties van onze leerlingen te volgen en zijn methode onafhankelijk (evenals het Cito).
  5. Boom toetsen sluiten aan bij alle eindtoetsen.
  6. De opmaak van de Boom toetsen is zeer kindvriendelijk.
  7. Op de grafiek die u te zien krijgt, ziet u de DLE (didactische leeftijdsequivalent) van uw kind. De didactische leeftijd is het aantal maanden dat uw kind onderwijs heeft gevolgd. Op basis van het aantal maanden wordt een didactische leeftijd bepaald. Op de grafiek ziet u hoe uw kind scoort voor het besproken vak ten opzichte van leerlingen met dezelfde didactische leeftijd.

Wilt u de nieuwe brochure van 
het complete Boom LVS zien?

Meer informatie
Omdat het verschil tussen het werken met vaardigheidsscores zoals het Cito en met DLE’s zoals bij Boom nog wat uitgebreider te lezen, verwijs ik u naar de blog van toetsauteur Teije de Vos: testen-en-toetsen.blogspot.com.
In het kort leest u dat de toetsen transparanter, pedagogischer, duidelijker en flexibeler beoordeeld worden ten opzichte van de Cito toets.

Nog een reden …
Nog een bijkomende reden waarom scholen kiezen voor een ander toetssysteem is de ‘opgedreven normering’ van het Cito LOVS.
Er wordt in het land veel aan Cito training gedaan, ook met speciaal door Cito ontwikkelde trainingstoetsen. Ook staan Cito toetsen regelmatig op Marktplaats te koop. Hierdoor wordt de gemiddelde score opgedreven en wordt een II niveau al gauw een III niveau etc.

Overstappen niet zonder slag of stoot
Overstappen op een ander toetssysteem gaat niet zonder slag of stoot. Voor de leerkrachten is het ook even wennen. Het invoeren gaat op een andere wijze dan bij het Cito. Vooral in de bovenbouw is het schakelen even lastig. Toch hebben we de Spelling en Begrijpend Lezen voor alle groepen tegelijk ingevoerd en hebben er niet voor gekozen om deze in de bovenbouw af te bouwen.
Het Cito-pakket was weer vernieuwd en we hadden dan ook de nieuwe versie van Cito moeten aanschaffen. Daar hebben we niet voor gekozen.
Volgend schooljaar gaan wij ons oriënteren op Rekenen en Technisch Lezen. Rekenen is bewust nog niet gekozen omdat de toetsinhoud erg ver afstaat van de methode Wereld in Getallen. Dit zou bij een methode onafhankelijke toets niet erg moeten zijn, maar er is in de toets sprake van te veel stof die in een leerjaar WIG nog niet is aangeboden maar wel getoetst wordt*. Wij proberen zorgvuldig te werk te gaan bij deze verandering en houden u op de hoogte!

*) Opmerking van Teije de Vos: in de vernieuwde versie (2019) is aan dit probleem tegemoet gekomen.


Lees eventueel ook nog Een brief: 'Leve de SVT !!!'

vrijdag 1 februari 2019

Frustreer ze niet met toetsen ...


In de brochure over het Boom LVS vertellen gebruikers over hun ervaringen. 

Eén van hen is Tseard Kuperus van  Basisschool De Librije uit Gorredijk.




Klik hier voor de mening van andere gebruikers



maandag 15 januari 2018

Hoofdrekenen, is dat nou memoriseren en/of automatiseren?

Op Wikipedia begint de beschrijving met de volgende volzin: ‘Hoofdrekenen is het maken van berekeningen uit het hoofd, dus met gebruikmaking van de eigen hersencapaciteit en zonder bij het rekenen gebruik te maken van hulpmiddelen zoals een rekenmachine of pen en papier.'

Dat zou ik ook zeggen, maar vervolgens wordt het nogal ingewikkeld en dat niet alleen op Wikipedia … Als het gaat over de invulling van de begrippen memoriseren en automatiseren kom je op internet nogal wat verschillen tegen. Ook ik maak mij daar schuldig aan. In de TempoTest Automatiseren (2010staat namelijk de volgende omschrijving:

‘Er wordt … onderscheid gemaakt tussen automatiseren (de leerling kent alle splitsingen tot en met 20 èn de [deel]tafels van vermenigvuldiging tot en met 10 ‘uit het hoofd’) en hoofdrekenen tot 100 (de leerling kan de bewerking ‘in het hoofd’ vlot organiseren om tot de juiste uitkomst te komen; wanneer dat ‘zonder nadenken’ gaat, is daar in feite ook sprake van automatisering).’

Dat strookt niet meer helemaal met 'de grootste gemene deler' op het internet. Voor mezelf houd ik me daarom nu voorlopig aan onderstaande invulling.

Hoofdrekenen
Het lijkt mij het beste hoofdrekenen te zien als het toepassen van een combinatie van gememoriseerde en geautomatiseerde rekenkennis.

Memoriseren
Het memoriseren heeft als doel te komen tot direct beschikbare kennis. Het gaat om het uit het hoofd kennen van de antwoorden van bewerkingen, zodat de antwoorden direct als rekenfeit paraat zijn. Er wordt geen handige strategie gebruikt om achter het antwoord te komen. Het zijn rekenfeiten die gebruikt kunnen worden bij bijvoorbeeld het automatiseren of het cijferen. Het gaat hier over de hoofdbewerkingen (optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen) tot en met 100. 
Feitelijk gaat het daarbij volgens mij om het volgende:
  • Alle splitsingen van de getallen 1 t/m 20 uit het hoofd kunnen opsommen (van bijvoorbeeld het getal 17 horen we dan '1 en 16, 2 en 15, 3 en 14 enz.'). Maar ook wanneer we vragen '17 is 9 en ... ?' dan moet meteen de '8' klinken.
  • De tafels en deeltafels van 1 t/m 10 uit het hoofd kunnen opsommen. Maar ook wanneer we vragen '7 keer 8 is ...?' dan moet meteen '56' klinken.
Automatiseren
Het doel van automatiseren is om snel (binnen enkele seconden) het antwoord te kunnen geven op een som met behulp van, door de leerling al gekende, rekenfeiten en handige strategieën. De leerling voert een oplossingsstrategie uit die zonder nadenken uitgevoerd kan worden en die rechtstreeks naar de oplossing leidt. 
Het is een vorm van verkorting waarbij deelstappen in één keer uitgevoerd worden die in de fasen daarvoor afzonderlijk achter elkaar werden uitgevoerd. Het gaat hier in eerste instantie om de hoofdbewerkingen (optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen) tot 100, maar tot 1000 kan het ook. 
Feitelijk gaat het hier om een bijna eindeloze reeks van mogelijkheden, waarbij het 'handig rekenen' een grote plaats inneemt met strategieën als rijgen, splitsen, compenseren, analogie, verwisselen, omvormen, aanvullen, terugtellen, verdelen, verdubbelen/halveren en ga zo maar door. Er lijkt me zelfs ruimte voor eigen 'ontdekkingen' van de leerling.

Tot nader order ga ik voorlopig uit van bovenstaande invulling en ben voornemens een en ander aan te passen in de volgende druk van de TempoTest Automatiseren.

Informatie uit een brochure van de onderwijsinspectie




Voor meer informatie over de TTA, klik hier: 
       

4) Als in het vervolg gesproken wordt over automatiseren, wordt zowel automatiseren als memoriseren bedoeld.

dinsdag 11 juli 2017

DLE's gebruiken bij het volgen van leerlingen


     
Op de website van ParnasSys trof ik een heldere uitleg aan van bovenstaande titel.
Ik neem die tekst graag op in deze blog.


In het basisonderwijs worden kinderen regelmatig getoetst. Om een toetsscore van een leerling betekenis te kunnen geven, moet deze worden geïnterpreteerd. Een toetsscore alléén zegt immers weinig.

Auteur: Machiel Karels, onderwijskundig accountmanager ParnasSys.
Met dank aan 
Johan Schokker, methodoloog bij Boom test uitgevers.

Normscores
Om toetsscores te kunnen interpreteren, moet gebruik worden gemaakt van normscores. Veel scholen gebruiken daarvoor de Cito-niveaus A-E of I-IV. De voortgang van een leerling kan dan met behulp van vaardigheidsscores in beeld worden gebracht. Maar dat is niet de enige manier om de voortgang weer te geven.


DLE: niveau én voortgang
Een alternatief voor de vaardigheidsscores zijn de zogenoemde Didactische Leeftijds Equivalenten (DLE’s). Met een DLE kunnen zowel het niveau van de leerling als zijn of haar voortgang op inzichtelijke wijze worden weergegeven.
Het DLE relateert het beheersingsniveau aan de onderwijsmaand. De onderwijsmaand wordt uitgedrukt als Didactische Leeftijd (DL). Gerekend vanaf groep 3 bestaat het basisonderwijs uit 6 leerjaren. Elk leerjaar heeft 10 onderwijsmaanden. De maanden juli en augustus worden namelijk niet meegerekend. Een basisschoolleerling heeft dus aan het einde van zijn basisschoolloopbaan een DL van 60 onderwijsmaanden.

Onderwijstijd en score
Het DLE drukt de toetsscore uit in de onderwijsmaand waarop een basisschool-leerling gemiddeld dat niveau bereikt.

Enkele voorbeelden
Anja uit groep 6 heeft in december van dat schooljaar een DL (Didactische Leeftijd) van 34 maanden. Zij heeft immers 34 maanden onderwijs gehad, gerekend vanaf begin groep 3.
Anja haalt nu op een toets een DLE van 34. Dit betekent dat de Didactische Leeftijd precies overeenkomt met het gemiddelde van de normgroep. Anja heeft dus een gemiddeld leerrendement, om precies te zijn 100%.
Kees zit in dezelfde klas en haalt op hetzelfde moment een toetsscore van 24. Zijn achterstand is dan 10 maanden. Kees heeft namelijk ook 34 maanden onderwijs gehad, maar scoort alsof hij 24 maanden onderwijs heeft gehad. Zijn leerrendement is 70%. De formule voor het leerrendement is: DLE/DL x 100 = leerrendement.

Voordelen DLE methodiek
Het voordeel van de DLE-methodiek is dat het voor iedereen helder is en voor elke toets hetzelfde. Op deze manier zijn ook de prestaties op de toetsen onderling vergelijkbaar.
Met een DLE kan de school de onderwijspositie van een leerling ook duidelijk én eenduidig communiceren naar de ouders.

DLE boek
In de nieuwe druk van het DLE Boek zijn de DLE-schalen van bijna alle in het Nederlandse basisonderwijs bruikbare testen opgenomen. Door een nieuwe, heldere vormgeving van de tabellen wordt in één oogopslag duidelijk hoe de DLE-schaal is opgebouwd, en welke score een leerling op welk moment in het leerjaar zou moeten behalen zodat er van een leerachterstand geen sprake is. In deze nieuwe druk zijn bovendien zowel de oude als de nieuwe Citonormeringen opgenomen, zodat scholen die indien gewenst nog kunnen vergelijken.

Aanbod ParnasSys gebruikers
Als gebruiker van ParnasSys kunt u gebruikmaken van de meest recente DLE-schalen. Voorwaarde hiervoor is dat u beschikt over het DLE Boek. Dankzij de goede relatie tussen ParnasSys en Boom test uitgevers kunt u het nieuwe DLE Boek nu met korting bestellen: wanneer u het Boek aanschaft in combinatie met een abonnement op de aanvullingen, ontvangt u maar liefst 30% korting op het DLE Boek.
U betaalt dan slechts € 77,00 én u ontvangt de aanvullingen altijd met 10% korting.

DLE boek bestellen
Het gebruik van DLE’s voor het volgen van leerlingen in het basisonderwijs, nieuwe druk DLE Boek (Gerard Melis, Boom test uitgevers, 2015).
Op de site van Boom test uitgevers kunt u het DLE boek met korting bestellen.