Onderwerpen

donderdag 11 september 2014

Onderwijsinspectie kan einde maken aan 'teaching to the test'


De update van de normen van de LOVS-toetsen van Cito bracht het kwalijke fenomeen weer te berde.
Er is echter een oplossing en die ligt bij de onderwijsinspectie ...

Het verschijnsel
Het begrip ‘teaching to the test’ is onderhand wel bekend.
In dit blog besteedde ik er al een paar keer aandacht aan:

De toets zèlf is het probleem niet ...

Top 10 scholen, gevolg van 'teaching to the test'?

Het eindelijk updaten van de normen van de LOVS-toetsen van Cito was de jongste aanleiding voor het te berde brengen van dit fenomeen. Hoewel Cito zelf nog niet overtuigd lijkt van het feit dat het steeds maar hoger worden van de scores –al direct na het verschijnen van de toets- te wijten is aan dit verschijnsel, zijn ‘omstanders’ daar inmiddels al wel van overtuigd. 

Gedachtegang
U kunt zich toch ook onderstaande gedachtegang wel voorstellen?

‘Zodra het toetsmateriaal binnen is, ga ik natuurlijk kijken hoe het eruit ziet. Zitten er opgaven bij die anders gepresenteerd worden dan wij gewend zijn? Zitten er opgaven in die ze nog niet hebben gehad? Zijn er dingen bij die voor onze leerlingen compleet nieuw zijn? 
Je wilt natuurlijk niet dat onze leerlingen daar het slachtoffer van worden. Daar ga je wat aan doen! Zo moeilijk is dat niet, het gaat vaak maar om een klein aantal opgaven. Je gaat natuurlijk niet de opgaven uit de toets kopiëren, dat hoort niet. 
Maar je mag wel zèlf opgaven bedenken die daar heel erg op lijken. Die ga je behandelen en oefenen tot ze het snappen. Natuurlijk red je daarmee niet alle leerlingen, maar het scheelt toch een flinke slok op een borrel! 
En bovendien, wat denk je van de scores die we moeten inleveren bij de inspectie? Je wilt toch niet dat je ten onrechte als ‘zwakke school’ te boek komt te staan? Ik bedoel, als nu blijkt dat de leerlingen het na enige verkenning van de materie wèl goed blijken te kunnen? Dan is het toch zonde om scores op te sturen waaruit zou blijken dat ze het niet kunnen? Ze kunnen het wèl! Dàt wil de inspectie toch weten? En nog wat, als andere scholen het nu wel doen (en dat doen ze!) en jij doet het niet? Dan wordt zelfs jouw voldoende score op de Cito op den duur door de inspectie beoordeeld als onvoldoende, omdat die andere scores enorm omhoog zijn gegaan door deze werkwijze. M.a.w., ik snap dat moeilijk doen over die voorbereiding op de toetsen niet … ‘

Oefenprogramma's
Die zijn er meer! Niet alleen de aanbieders van allerhande trainingen voor de toets(en), maar ook uitgevers zien er geen kwaad in. In een eerdere bijdrage noemde ik het onderstaande voorbeeld.
Met ‘de toets’ wordt hier bedoeld ‘ Rekenen voor kleuters, voor groep 1 en 2’ van Cito, waarvan zij zelf zegt: ‘Met het toetspakket Rekenen voor kleuters volgt u de vorderingen van kinderen op het gebied van voorbereidend rekenen in groep 1 en 2 en brengt u het ook goed in kaart. U krijgt inzicht in wat de leerling beheerst op het gebied van getalbegrip, meten en meetkunde.' Daar lijkt mij niks mis mee ...

Grote vraag

De uitgever zegt echter: ‘ Vanuit de praktijk is er een grote vraag naar een boek met leeractiviteiten die aansluiten bij de leerdoelen van de toets.’ Dat klopt helemaal! Daarom is het niet alleen deze uitgever die leerkrachten op deze wijze de helpende hand wil bieden, het zijn er onderhand vele …

Begrijpelijk, maar maar met kwalijke gevolgen
En ja, wat zou u doen als u wordt afgerekend op de toetsscores? U zorgt linksom of rechtsom dat ze zo hoog mogelijk zijn, toch? Ik denk dan ook dat we het de scholen niet kwalijk kunnen nemen als zij zich laten verleiden tot dit soort praktijken. Ze worden er min of meer toe gedwongen, met alle kwalijke gevolgen van dien.
Over die kwalijke gevolgen kunt u meer lezen in de eerdere bijdragen in dit blog (zie hierboven) en in het artikel  Update van de Cito-normen: inflatie van de score en de desastreuze gevolgen voor het onderwijs van Marjolein Zwik.

* * * * *

De onderwijsinspectie kan dit probleem oplossen!
De inspectie beoordeelt de resultaten tijdens de schoolperiode* aan de hand van toetsresultaten op de volgende toetsen:

• Technisch Lezen (TL) in groep 3 en groep 4;
• Rekenen en Wiskunde (RW) in groep 4 en groep 6;
• Begrijpend Lezen (BL) in groep 6.’

De inspectie vraagt dus ‘slechts’ van vijf momenten in de schoolloopbaan de toetsresultaten.


  • Als zij nu eens zèlf voor dit doel toetsen zou maken, waarvan de inhoud bij de scholen vooraf niet bekend is?
  •  Als zij die toetsen bovendien zou laten afnemen door eigen toetsassistenten, die het materiaal zelf bij zich hebben, uitdelen, laten maken en weer meenemen om vervolgens de resultaten te scoren?


Probleem uit de wereld
Dan is het probleem meteen uit de wereld en worden alle scholen weer op dezelfde wijze beoordeeld (scholen die voorheen oefenden zijn niet meer in het voordeel). Bovendien kunnen de toetsen van het leerlingvolgsysteem weer worden ingezet voor het doel waarvoor ze gemaakt zijn: nagaan of de door de school gehanteerde vorm en inhoud van het onderwijs leidt tot de door de school beoogde resultaten (vergeleken met de landelijke norm). Omdat deze gegevens ‘voor eigen gebruik’ zijn, heeft manipuleren daarvan geen zin (je gaat jezelf niet voor de gek houden). Zo blijven ook de normen stabieler. 

Versterkt advies
Als de resultaten verzameld zijn, kan de inspectie de rekensommen maken die zij ook nu al maakt om de scholen te beoordelen. Daar zit geen extra tijd in.
De kwaliteit van de gegevens wordt aanmerkelijk vergroot en bovendien geven de verzamelde gegevens een schat aan aanvullende informatie waarvan, indien gewenst, gebruik kan worden gemaakt (bijvoorbeeld: waar zitten de hiaten bij het rekenonderwijs?). Zij zou haar adviezen daarmee behoorlijk kunnen versterken …

Om de paar jaar, maar wel met nieuwe inhoud
Om alle twijfel weg te nemen zou de inhoud van de toetsen voor elke volgende afname voor de school nieuw moeten zijn.
De afnamefrequentie zou kunnen worden verminderd en afgestemd op de beschikbare capaciteit (budget). Dat is geen verlies, omdat de kwaliteit van de verzamelde gegevens veel beter is. Zo zouden scholen bijvoorbeeld eens in de drie of vier jaar aan de beurt kunnen zijn om mee te doen. Vergelijk het maar met de APK voor auto's. De inspectie kan zich achteraf verantwoorden t.a.v. de inhoud van de toetsen, die natuurlijk zal zijn afgestemd op de referentieniveaus. 
Dit geeft helderheid en rust voor de scholen èn de gewenste informatie voor de inspectie.

Wel blijft het gevaar dat scholen (en ouders) alleen Technisch Lezen, Rekenen/Wiskunde en Begrijpend Lezen belangrijk vinden, omdat die zaken door de inspectie getoetst worden.
Door tijdens de schoolbezoeken nòg nadrukkelijk ook de overige zaken te beoordelen, kan de inspectie benadrukken dat er méér belangrijk is dan alleen de zaken die getoetst (kunnen) worden.
Het niet aan de grote klok hangen van de toetsresultaten kan natuurlijk ook helpen ... Je voorkomt dan in elk geval de ondeugdelijke 'lijstjes' in de media. Misschien is het verstandig de feedback te beperken tot team en bestuur, die deze dan zelf kan vertalen naar de (aspirant-) ouders.

Extra
Tot slot zou de inspectie in groep 8 nog een capaciteitentest kunnen (laten) afnemen om de uitslagen daarvan te leggen naast de resultaten van de eindtoets. Zij kan dan inzicht krijgen in de opbrengsten van het onderwijs (komt eruit wat erin zit?). De school zelf kan dit ‘voor eigen gebruik’ al doen in groep 6 om een tussenbalans op te maken.

Ik zou zeggen: DOEN!!!

*) De Onderwijsinspectie stopte hiermee per 1 februari 2016, waardoor een belangrijke
     oorzaak van de problemen is weggenomen.