Onderwerpen

woensdag 23 mei 2012

'We weten nu gelukkig wat het is ... ' Gelukkig ?!?


'Gelukkig weten we nu wat het is …'
Na tijden van vragen/zorgen rond het doen en laten van hun kind, klinkt dat vaak opgelucht uit de mond van ouders.
Het is echter de vraag of ze wel zo gelukkig moeten zijn. Een diagnose kent namelijk niet alleen voordelen, maar ook nadelen.

De laatste tijd wordt voor die nadelen gelukkig regelmatig aandacht gevraagd.
Ik noem er twee die recent aandacht kregen: het nocebo-effect en medicatie.

Nocebo-effect
Eerste maar eens kijken wat Wikipedia daarover zegt (beknopt weergegeven):
Nocebo komt van het Latijn en betekent letterlijk ‘ik zal schaden’. Hoewel de term 'nocebo' voor het eerst gebruikt is door Walter Kennedy in 1961, is de term pas bekend aan het worden sinds de jaren negentig van de vorige eeuw. Voor die tijd werd uitsluitend gesproken over placebo.
Het nocebo-effect is een negatief verwachtingseffect en de tegenhanger van het positieve verwachtingseffect dat bekend is als het placebo-effect. Nocebo wordt veelal gezien als een onderdeel van het placebo-effect. Populair gezegd: 'Angst maakt ziek'. Iemand met autoriteit kan door een ongunstige diagnose te stellen (per abuis of niet) een negatieve verwachting wekken. Als er bovendien een onzeker klimaat is, zal deze diagnose sneller worden aangenomen. Bij onzekere, suggestibele mensen zal het effect nog groter zijn.
Asha ten Broeke schrijft in Trouw van 22 mei 2012
'Vaak is het beter om een kind niet te testen op hoogbegaafdheid.'
Een paar fragmenten:

Toen ik als onderdeel van mijn psychologiestudie een IQ-test deed, haalde ik een score waarmee ik op de basisschool met gemak het stempel 'hoogbegaafd' had gekregen, als iemand toen de aanvechting had gevoeld om me te testen en te etiketteren. Gelukkig is dat niet gebeurd, want hoogbegaafd zijn op een gewone school is geen pretje, zo las ik woensdag: weinig vriendjes, veel frustratie, onderpresteren, gedragsproblemen.
Het artikel liet me niet los. Want hoewel ik er niet aan twijfel dat de problemen van hoogbegaafde kinderen door hun ouders en henzelf als echt en ernstig worden ervaren, blijf ik me afvragen: is het etiket hier niet erger dan de kwaal? Een label, en de daarbij behorende verwachtingen, heeft namelijk onvoorstelbaar veel invloed op iemands identiteit. Een diagnose heeft de kracht om iemands leven te veranderen, en dat hoeft niet per se ten goede te zijn.
Artsen noemen dit het nocebo-effect. Ook in de psychiatrie en gedragswetenschap komt het effect voor, temeer omdat daar zelden een test is die met zekerheid kan uitwijzen wat je hebt, maar tegelijkertijd veel stoornissen en labels wel als langdurig of permanent gelden.
Het nocebo-effect is een goede reden om terughoudend te zijn met het uitdelen van etiketten, zeker bij kinderen, bij wie hun identiteit zich nog aan het vormen is. Mijn oudste dochter kan voor haar leeftijd ongebruikelijk goed uit haar woorden komen. Of ik haar al had laten testen op hoogbegaafdheid, vroeg een moeder. Nee, zei ik. Ze is gewoon zo. En verder zien we wel.
Medicatie 
Laura Batstra publiceerde in maart 2012 
Hoe voorkom je ADHD? Door de diagnose niet te stellen.’ 
Een samenvatting:

Is adhd een ziekte? Word je met adhd geboren? Verbetert medicatie in alle gevallen het functioneren van een kind met adhd? Het antwoord is drie keer nee, aldus Laura Batstra. Ouders en leerkrachten worden op basis van discutabele aannames massaal verkeerd voorgelicht over adhd.


De laatste jaren is het aantal adhd-diagnoses enorm toegenomen, terwijl het voor veel kinderen mogelijk en beter is om buiten het psychiatrisch circuit te blijven. Wanneer het gedrag van een kind in het ‘hokje’ adhd past, is het eerste advies aan ouders meestal: medicatie. Maar medicatie heeft grote nadelen en in veel gevallen kan worden volstaan met ouder- en leerkrachttraining.


Laura Batstra belicht de valkuilen van de psychiatrische diagnostiek. Zij bepleit een kindvriendelijkere behandeling van drukke en dromerige kinderen, waardoor overdiagnose wordt voorkomen zonder onderbehandeling te riskeren.